SuperWoman: Tρεις γυναίκες μας εξηγούν τι σημαίνει φεμινισμός σήμερα

Συνέντευξη με τη θεατρική ομάδα Plan Bee

Tρεις ηθοποιοί, η Έλλη Δαδήρα, η Λήδα Σάμιτα και η Μαριλίζα Χρονέα μιλούν για τη δύναμη της θηλυκότητας, διεισδύουν στις ανάγκες και τις αγωνίες της σύγχρονης γυναίκας, στους ρόλους στους οποίους καλείται να ανταπεξέλθει, μέσα από την παράσταση Superwoman που παρουσιάζεται στο θέατρο Faust. Τι είναι ο φεμινισμός σήμερα; Τι αλλαγές έχουν συμβεί στη ζωή των γυναικών; Τα δικαιώματα που έχουν κατακτήσει αναγνωρίζονται από τη συλλογική συνείδηση, είναι σεβαστά; 

Πριν ανέβει στην σκηνή, η ομάδα Plan Bee όχι μόνο μελέτησε ιστορικά στοιχεία αλλά ζήτησε και την άποψη καθημερινών γυναικών μέσα από ερωτηματολόγια. Ήταν η πρώτη φορά που ακούσαμε να γίνεται μια τέτοια έρευνα σε θέατρο και η συζήτηση με τις πρωταγωνίστριες άλλωστε, είχε ιδιαίτερη σημασία. Έπρεπε να μιλήσουμε μαζί τους.

Συνέντευξη Γιώργος Κολέτσος 

-Πώς δημιουργήθηκε η ομάδα Plan Bee; Ο καλλιτεχνικός σας στόχος ποιος είναι;

Η ομάδα Plan Bee προέκυψε το 2010 από την ευχαρίστηση που αντλούσαμε ερχόμενοι σε δημιουργικό διάλογο πάνω στα εργαλεία της θεατρικής αφήγησης. Σε σχέση πάντα με την αναζήτηση, προσωπική και συλλογική, του ανθρώπου ως καλλιτέχνη-δημιουργού και ως κοινωνικού όντος. Έτσι οι παραστάσεις της ομάδας έχουν μια διαλεκτική διάσταση μεταξύ συνδημιουργών αλλά και μεταξύ παράστασης και κοινού. Γι΄ αυτό έχει επιλεγεί και η φόρμα της συνάντησης διαφορετικών τρόπων αφήγησης, όπως η θεατρική, η σωματική, η μουσική φόρμα αλλά και το παιχνίδι. Οι ιστορίες μας έχουν μέσα στον τρόπο αφήγησής τους τη φόρμα της διάδρασης. Μια τέτοια επικοινωνία επιδιώκουμε και με το κοινό, όχι απαραίτητα προκαλώντας το να αναμειχθεί στην παράσταση, αλλά προτείνοντας στο θεατή την προσωπική τοποθέτηση σε μια στάση ενεργητικού πομπού και δέκτη, ως κοινωνικού όντος.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του τρόπου δουλειάς μας είναι η απουσία -κατά κανόνα- εξωτερικού ματιού κατά τη διάρκεια των δοκιμών. Η διεργασία είναι διαισθητική και συνθετική σε πολλά επίπεδα ταυτόχρονα και απαιτεί ελευθερία να προτείνεις ή να απορρίπτεις, κάτι που δεν είναι αυτονόητο, αλλά κατακτιέται σε μια ομάδα συνεργατών. Στόχος, θα λέγαμε, είναι η παιγνιώδης αναζήτηση της συνύπαρξης φόρμας και περιεχομένου και η ανάδειξη θεματολογιών που ακουμπούν σε ένα ευρύτερο κοινό, είτε ενηλίκων είτε παιδιών.

-Πώς συναντηθήκατε; 

Γνωριστήκαμε μετά από πρόσκληση της Λήδας Σάμιτα να συνεργαστούμε στην παράσταση “Tango σ’ ένα γυάλινο κόσμο” που παρουσιάστηκε στο εμβληματικό τότε El Bandoneon, και έκτοτε η συνεργασία συνεχίστηκε, καθώς αναπτύξαμε περισσότερο το κοινό εκφραστικό μας λεξιλόγιο με αφορμή και την παράσταση για παιδιά “Ανεμί ή μαγειρεύοντας μια ιστορία”, βασισμένη στο παραμύθι για όλες τις ηλικίες του Dennis L’ Homme.

-Τρεις γυναίκες αποφασίζουν να κάνουν μια παράσταση για τη σύγχρονη γυναίκα. Ποιες μάχες δίνει σήμερα η γυναίκα; Υπάρχουν αντιφάσεις και εμπόδια στη σημερινή ζωή της;

Ο πρώτος και κύριος λόγος που αποφασίσαμε να κάνουμε αυτή την παράσταση ήταν να εκφράσουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε εμείς ως σύγχρονες γυναίκες και να προβληματιστούμε σχετικά με το πώς, από πού και γιατί έχουν προκύψει αυτά στη γέννησή τους. Μέσα από αυτή την ανάγκη φτάσαμε να κάνουμε μια αναδρομή στη γυναίκα του παρελθόντος για να καταλάβουμε τις δικές της δυσκολίες και να τις συγκρίνουμε με τις δικές μας. Είδαμε λοιπόν πως παρόλο που φαινομενικά έχει αλλάξει η καθημερινότητα της σύγχρονης γυναίκας σε σχέση με το παρελθόν, κάποια πράγματα παραμένουν ίδια ή ακόμα και χειρότερα. Η σημερινή γυναίκα δεν καλείται να είναι μόνο άριστη νοικοκυρά και μάνα όπως στο παρελθόν. Καλείται να είναι επιπλέον μια άριστη επαγγελματίας χωρίς μάλιστα να θυσιάζει και τη θηλυκότητά της. Εκείνη βρίσκεται τελικά ανάμεσα σε πολλούς διαφορετικούς ρόλους που της επιβάλλει άλλοτε η κοινωνία και άλλοτε η συνείδηση και η προσωπική της επιθυμία. Ρόλοι που πολλές φορές είναι αντιφατικοί και αντικρουόμενοι.

kaliroiparen

H Καλλιρόη Παρρέν και η «Εφημερίς των Κυριών» που εξέδιδε

-Θα θέλατε να μας συστήσετε την Καλλιρόη Παρρέν που δίνει το στίγμα της στην παράσταση; Πώς θα έβλεπε τη σημερινή γυναίκα;

Καλλιρρόη Παρρέν-Σιγανού είναι μια εμβληματική προσωπικότητα. Γεννήθηκε στο Ρέθυμνο το 1861 και πέθανε το 1940. Ήταν η πρώτη Ελληνίδα φεμινίστρια, δημοσιογράφος, ιδρύτρια της Εφημερίδας των Κυριών το 1887 και μεταξύ άλλων ιδρύτρια του Λυκείου Ελληνίδων. Παντρεμένη με τον Ιωάννη Παρρέν, ο οποίος τη στήριξε σε όλη της την πορεία, διώχθηκε για τα πολιτικά της φρονήματα αλλά κατάφερε να αφυπνίσει της γυναίκες της εποχής της σε σχέση με τα δικαιώματα και τη θέση τους στην κοινωνία. Στην παράστασή μας υπονοούμε ότι η Παρρέν κοιτάει τη σύγχρονη γυναίκα αλλά δε δείχνουμε πώς της φαίνεται αυτό που βλέπει. Για την ακρίβεια δε μπορούμε παρά να υποθέτουμε πώς θα της φαινόταν. Οπότε το ερώτημα μένει ανοιχτό. Ωστόσο, και σύμφωνα με τα δικά της βιώματα, μολονότι η Παρρέν θα ήταν περήφανη για τα όσα η γυναίκα έχει καταφέρει σε τόσο αντίξοες συνθήκες, από την άλλη μεριά δεν μπορεί παρά να διακρίνει και τα αδιέξοδα, τις αντιφάσεις και τις φοβίες της σύγχρονης Superwoman στην προσπάθειά της να συμβιβάσει τις προσδοκίες της κοινωνίας με τις προσωπικές της ανάγκες.

-Υπάρχει σήμερα φεμινισμός και αν ναι τι καλείται να διεκδικήσει;

Ναι, υπάρχει φεμινισμός. Δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό έχει αλλοιωθεί η έννοια του όρου και έχει αποκτήσει αρνητική χροιά. Αυτό πιστεύουμε ότι είναι πρόβλημα από μόνο του. Ως προς το τι καλείται να διεκδικήσει, οπωσδήποτε υπάρχουν ακόμα πολλά να κατακτηθούν! Όποιος θεωρεί ότι ο φεμινισμός σήμερα δεν έχει λόγο ύπαρξης μάλλον δεν είναι γυναίκα ή έχει κάποιο άλλο συμφέρον. Σίγουρα έχουν γίνει άλματα ως προς τα γυναικεία δικαιώματα και, ειδικά σε νομικό επίπεδο, η γυναίκα έχει παγιώσει ορισμένες αυτονόητες διεκδικήσεις. Όμως σε κοινωνικό επίπεδο ακόμα και κατοχυρωμένα δικαιώματα δεν της αναγνωρίζονται από τη συλλογική συνείδηση. Νομίζω ότι χρειάζεται ακόμα διαρκής προσπάθεια ώστε να καταφέρουμε να αντιμετωπιζόμαστε πραγματικά και χωρίς ενδοιασμούς ισότιμα με τους άνδρες. Και δεν είμαστε απλά μια μειονότητα που διεκδικεί τα δικαιώματά της. Είμαστε σχεδόν το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού του πλανήτη και, το κυριότερο, ζωοδότρες. Είναι ακόμα απαράδεκτο να μην αντιμετωπιζόμαστε ως κυρίες του εαυτού μας. Από την άλλη σημαντικό είναι να προσθέσουμε ότι ο σύγχρονος φεμινισμός δεν προσπαθεί να εδραιώσει τη θέση της γυναίκας σε αντιπαράθεση με τον κοινωνικό ρόλο του άνδρα αλλά σε συνεργασία με αυτόν. Η διεκδίκηση της σύγχρονης γυναίκας είναι να νιώσει ελεύθερη να κάνει τις επιλογές της και να μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί μέσα στους πολλαπλούς πιθανούς της ρόλους. Είναι το δικαίωμα αναζήτησης ταυτότητας μέσα από τη συνύπαρξη.

ΕΛΛΗ ΔΑΔΗΡΑ 2

Έλλη Δαδήρα, ηθοποιός 

-Επιλέγετε σκηνές από τη δραματουργία του 1980 και μετά. Γιατί αυτή η συγκεκριμένη χρονική επιλογή;

Στην παράσταση κατά κάποιο τρόπο κάνουμε ένα είδος αναδρομής στις διεκδικήσεις της γυναίκας από τη δεκαετία του 50 και μετά. Στην αρχή του έργου δύο από τα κείμενά μας γράφτηκαν από τη Μαριλίζα και τη συνεργάτιδά μας τη Βίκυ Καλπάκα οι οποίες εμπνεύστηκαν από τις απαντήσεις των γυναικών στα ερωτηματολόγια. Στη συνέχεια όμως η πρόθεση ήταν να δείξουμε πώς η γυναίκα πέρασε από τον κλειστό χώρο του σπιτιού στον εργασιακό χώρο , κυνήγησε την καριέρα και την επιτυχία χωρίς απαραίτητα να βρει την εσωτερική της γαλήνη. Η δραματουργία των δεκαετιών του ‘80 –‘90 (Decadence του Steven Berkoff -1981, Serious Money της Caryl Churchill- 1987, Despres de la Pluja του Sergi Belbel-1993) ρίχνει φως σε αυτές τις αντιφάσεις και τις νευρώσεις της σύγχρονης εργαζόμενης γυναίκας στη δυτική κοινωνία.

superwoman νεα 2

Στιγμιότυπο από την παράσταση Superwoman

-Πώς έγινε η συλλογή στοιχείων με τα ερωτηματολόγια; Θα θέλατε να μας περιγράψετε τη διαδικασία;

Τα ερωτηματολόγια μοιράστηκαν χέρι χέρι ή μέσω ίντερνετ σε γυναίκες ηλικίας 25 έως 55 χρόνων (τρεις ηλικιακές κατηγορίες) και απαντήθηκαν ανώνυμα. Η σύνταξη των ερωτήσεων έγινε από μας με την πολύτιμη βοήθεια της κοινωνιολόγου Χριστίνας Καρακιουλάφη. Οι ερωτήσεις ακούγονται στην παράσταση στο πρώτο μέρος του έργου κι ενδεικτικά αναφέρω μερικές από αυτές: Θα ήθελες να κάνεις κάποια αλλαγή στη ζωή σου αυτή την εποχή; Θεωρείς ότι συμφιλιώνεται η επαγγελματική με την οικογενειακή/ προσωπική σου ζωή; Μπορείς να αναφέρεις κάτι που σε ανεβάζει και κάτι που σε ρίχνει μες τη μέρα σου;

Όταν πήραμε τις απαντήσεις μετά από ένα χρονικό διάστημα ενός- δύο μηνών, τις μελετήσαμε και τις χρησιμοποιήσαμε ως υλικό έμπνευσης και αυτοσχεδιασμών στο πρώτο κυρίως τμήμα του έργου, στην ενότητα των πολλών και αντικρουόμενων ρόλων της γυναίκας: κατά πόσο αποδέχεται τις προσδοκίες που έχει η κοινωνία από αυτή και κατά πόσο είναι ευχαριστημένη ή συμβιβασμένη με τις συνθήκες της ζωής της.

-Είναι στην ουσία μια παράσταση που ανήκει στο “θέατρο έρευνας”;

Η παράσταση χρησιμοποίησε την έρευνα γιατί από κάπου πρέπει κανείς να ξεκινήσει για να θίξει το θέμα “σύγχρονη γυναίκα”. Τα στοιχεία που αντλήσαμε δεν ήταν τέτοιας έκτασης και εύρους που να καταστεί αυτό θέατρο έρευνας. Εξάλλου δεν ήταν αυτή η πρόθεσή μας. Θέλαμε περισσότερο να εμπνευστούμε από τα ιστορικά στοιχεία και τα ερωτηματολόγια για να μπορέσουμε να τοποθετήσουμε τη δική μας εμπειρία μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Ερευνήσαμε, όχι μόνο μέσω των ερωτηματολογίων, αλλά και βάζοντας στο τραπέζι τις δικές μας ιστορίες. Τι συμβαίνει, δηλαδή, στην παρούσα χρονική περίοδο και στην ελληνική πραγματικότητα μέσα μας και γύρω μας. Και περισσότερο διασθανθήκαμε, παρά μελετήσαμε, την ιστορική πορεία και εξέλιξη της γυναικείας ταυτότητας, αφορμώντας από την Καλλιρρόη Παρρέν. Η παράσταση όμως δεν εμπεριέχει παράθεση στοιχείων ούτε στηρίζεται σε μια ιστορική αναδρομή. Στηρίζεται σε προϋπάρχοντα κείμενα σύγχρονης κυρίως δραματουργίας, καθώς και σε πρωτότυπα δικά μας, που συνθέσαμε και επαναπροσδιορίσαμε μέσα από αυτή τη ματιά στην εσωτερική και εξωτερική πραγματικότητα του γυναικείου φύλου. Έτσι, θα λέγαμε, ότι η έρευνα χρησιμοποιήθηκε για να προσδιορίσει το περιεχόμενο της παράστασης, αλλά και για να δώσει ταυτότητα και όνομα στις δικές μας συνιστώσες και ανάγκες, βοηθώντας έτσι στη διάρθρωση της δομής της.

Λήδα Σάμιτα.jpg

Λήδα Σάμιτα, ηθοποιός

-Από όλα τα στοιχεία που συγκεντρώσατε και μελετήσατε προκειμένου για την παράσταση υπάρχει κάτι που σας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση;

Έλλη: Εντύπωση μου έκαναν τα κείμενα της Παρρέν τα οποία δεν είχε τύχει να διαβάσω ως τότε. Τα βρήκα μεστά, εμπνευσμένα και απίστευτα, ειδικά για την εποχή που γράφτηκαν. Οι Έλληνες και ειδικά οι Ελληνίδες οφείλαμε να τη γνωρίζουμε και να την τιμάμε περισσότερο.

Μαριλίζα: Το εξής. Μιλάμε για χειραφέτηση, νέα κοινωνικά μοντέλα, νέα πρότυπα ταύτισης, συζητήσεις για απελευθέρωση των φύλων και των επιλογών τους, όμως η νέα ελληνική κοινωνία συνεχίζει να διέπεται στον πυρήνα των περισσοτέρων από εμάς, από δυναμικές και εγκλωβισμούς που κατευθύνονται από πατροπαράδοτα στεγανά και στερεότυπα προηγούμενων εποχών. Δηλαδή το κοινωνικό κέλυφος μοιάζει νεωτερικό, αλλά όταν ερχόμαστε στον πυρήνα της σχέσης, άνθρωπος προς άνθρωπο, η κουλτούρα μας είναι πολύ δεμένη με τις ψυχοσυναισθηματικές ερμηνείες της πραγματικότητας που έδιναν οι γονείς και οι παππούδες μας.

Λήδα: Συμπληρώνοντας αυτό που αναφέρει η Μαριλίζα θα έλεγα ότι μέσα από τη μελέτη των ερωτηματολόγιων μας και τις συζητήσεις με γυναίκες συνειδητοποίησα ότι η γυναίκα τελικά με την επανάστασή της δεν κατάφερε να αλλάξει την κοινωνία και τα κοινωνικά πρότυπα της πατριαρχίας, αντίθετα προσαρμόστηκε στους παραδοσιακούς της ρόλους προσθέτοντας απλώς παραπάνω ευθύνες στην καθημερινότητά της.

-Ποια είναι η σούπερ δύναμη της γυναίκας;

Έλλη: Ότι μοιάζει να μη στερεύει ποτέ το σθένος της και η υπομονή της. Είναι ετοιμοπόλεμη σχεδόν σε όλες τις καταστάσεις και σχεδόν πάντα έχει ένα plan be(e)!

Μαριλίζα: Η ικανότητά της να μεταλλάσσεται και να μένει σταθερή ταυτόχρονα. Μην ξεχνάμε ότι συνδέεται με το υγρό στοιχείο και με τη γη.

Λήδα: Η δύναμη της γυναίκας είναι μια φωτιά μέσα της που της επιτρέπει της να συνθέτει τα αντίθετα, πράγμα που της δίνει απίστευτη ευελιξία ώστε να εξελιχθεί η ίδια αλλά και να βοηθάει τον άλλον να εξελιχθεί. Γι’ αυτό πιστεύω και στη δύναμη των πολλών γυναικών μαζί καθώς και στην αλληλεγγύη του γυναικείου φύλου, παρότι αυτό μπορεί να ακούγεται παράδοξο…

μαριλιζα χρονέα

Μαριλίζα Χρονέα, ηθοποιός

-Τι ελπίζετε να “κερδίσει” ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο;

Έλλη: Ελπίζουμε καταρχάς να έχει διασκεδάσει και χαλαρώσει! Μετά, είτε είναι γυναίκα είτε άντρας, να αναλογιστεί με μια ανάλαφρη ματιά και μια διάθεση πραγματικής ενσυναίσθησης και ειλικρίνειας τί τελικά είναι αυτό που τον κάνει ευτυχισμένο ώστε να βάλει προτεραιότητα τις πραγματικές του επιθυμίες και προσδοκίες ανεξαρτήτως φύλου.

Μαριλίζα: Ελπίζουμε να κερδίσει μια αναπτέρωση. Οι ανθρώπινες ιστορίες, είτε άνδρας είναι κανείς είτε γυναίκα, είναι κοινές. Ελπίζουμε να κερδίσει κανείς απόσταση, αν χρειάζεται, για να δει τον εαυτό του πιο σφαιρικά μέσα σ’ ένα πλαίσιο επιλογών του, ή να κερδίσει γλυκιά αποδοχή και εγγύτητα για να νιώσει τα όμοια πάθη, τους όμοιους προβληματισμούς που υπάρχουν σε όλους μας. Και να μπορεί να ακουμπήσει στις σχέσεις του, στους ανθρώπους γύρω του, πιο ενδυναμωμένος.

Λήδα: Η γυναίκα μέσα από τις διεκδικήσεις χρόνων προσπαθεί να περάσει στο Φως περνώντας πρώτα μέσα από διάφορα Σκοτάδια. Η σύγχρονη SuperWoman έχει τις εμμονές και τις ανασφάλειές της και αυτό δεν μπορούμε να το αρνηθούμε : αυτό την κάνει αληθινή και πραγματική στην αναζήτηση της ταυτότητας της- κι ελπίζουμε να το εισπράξει αυτό ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση.

Ιnfo: 

Η ομάδα Plan BEE παρουσιάζει την παράσταση SuperWoman, στη θεατρική σκηνή του Faust, κάθε Τετάρτη στις 20.30, από τις 29 Ιανουαρίου 2020 έως και τις 18 Μαρτίου 2020.

Αθηναΐδος 12 & Καλαμιώτου 11, Αθήνα, τηλ.: 210 3234095

Συντελεστές

Ιδέα-Σκηνοθεσία: Λήδα Σάμιτα Δραματουργία: ομάδα Plan BEE Ερμηνεία: Έλλη Δαδήρα, Λήδα Σάμιτα, Μαριλίζα Χρονέα Μουσική επιμέλεια-διδασκαλία: Έλλη Δαδήρα
Τσέλο: Σταύρος Παργινός

Δημιουργία Πρωτότυπου Κειμένου: Βίκυ Καλπάκα, Μαριλίζα
Χρονέα Video Art: Μικές Γλύκας Φωνητική εγγραφή: Βασίλης Ασημακόπουλος Φωτογραφία αφίσας: Στέφανος Σίνης Δημιουργία αφίσας: Σωτήρης Παναγιώτου Φωτογράφοι παράστασης: Γιάννης Παπαδέας, Χάρης Τριανταφύλλου
Σύμβουλος ερωτηματολογίου: Χριστίνα Καρακιουλάφη
Επικοινωνία: Νατάσα Παππά

donate: Κάνε μια δωρεά στο blog paypal.me/kogior

Τα τελευταία άρθρα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: