Πώς προκαλούνται οι μεγάλες μας φοβίες και πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε ειδικό

Πληθώρα ερεθισμάτων μπορούν να αποκτήσουν φοβικό χαρακτήρα ακόμη και ένας κλόουν ή ένα χρώμα. Αυτό όμως που προκαλεί εντύπωση δεν είναι τόσο το είδος του φοβικού αντικειμένου όσο το μέγεθος της δυσλειτουργίας που μπορεί μια φοβία να επιφέρει στη ζωή ενός ατόμου.

Πώς δημιουργούνται οι φοβίες;

Σχετικά με το αιτιολογικό υπόβαθρο των φοβιών έχουν διατυπωθεί διάφορες θεωρίες χωρίς ωστόσο να υπάρχει μια πλήρης και ικανοποιητική ερμηνεία. Για παράδειγμα έχει διατυπωθεί η υπόθεση ότι πολλές φοβίες βασίζονται σε τραυματικά γεγονότα του παρελθόντος (μαθησιακή θεωρία) ή η υπόθεση ότι οι φοβίες οφείλονται σε άλυτες συγκρούσεις της παιδικής ηλικίας (ψυχαναλυτική θεωρία).

Υποστηρίζεται ακόμη ότι βιολογικοί/κληρονομικοί παράγοντες μπορούν να επιδράσουν στην εμφάνιση των φοβιών καθώς έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο βιολογικοί συγγενείς πρώτου βαθμού ατόμων με φοβίες να εμφανίζουν συχνότερα φοβίες από ότι ο γενικός πληθυσμός. Σε κάθε περίπτωση αυτό που αξίζει να επισημανθεί είναι ότι οι φοβίες βασίζονται σε μια υπερβολική εκτίμηση του φοβογόνου ερεθίσματος.

Πώς ξεχωρίζουμε τον φόβο από τη φοβία;

Ο φόβος είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα που πηγάζει από έναν επικείμενο πραγματικό κίνδυνο και θα μπορούσαμε να πούμε ότι λειτουργεί ως ¨καμπανάκι¨  προκειμένου το άτομο να λάβει τα απαραίτητα μέτρα και να προφυλαχθεί. Πρόκειται δηλαδή για ένα μηχανισμό  προστατευτικού χαρακτήρα. Η φοβία είναι ένας επίμονος και παράλογος φόβος για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, χώρο ή κατάσταση. Παρόλο που το άτομο αναγνωρίζει ότι ο φόβος αυτός είναι μη ρεαλιστικός εντούτοις επιδιώκει με κάθε τρόπο να αποφύγει το φοβικό ερέθισμα.

Ποιες είναι οι πιο κοινές καθημερινές φοβίες;

Τα φοβογόνα ερεθίσματα στις λεγόμενες απλές ή ειδικές φοβίες ποικίλουν και μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 200 είδη διαφορετικών φοβιών. Οι συνηθέστερες μορφές φοβίας αφορούν ζώα και έντομα (σκυλιά, αράχνες, φίδια κλπ), μέσα μεταφοράς (αεροπλάνα, πλοία, λεωφορεία κλπ), και διάφορες καταστάσεις όπως για παράδειγμα το να βρίσκεται κανείς σε κλειστά μέρη (ασανσέρ, τούνελ) ή να οδηγεί αυτοκίνητο. Άλλα άτομα πάλι φοβούνται τα φυσικά φαινόμενα (καταιγίδες, κεραυνοί) το ύψος, το σκοτάδι, τους ξαφνικούς και δυνατούς ήχους, ενώ υπάρχουν και άτομα που εμφανίζουν έντονο φόβο στη θέα αίματος ή σε μια επικείμενη ένεση και εκδηλώνουν βραδυκαρδία αντί της συνήθους ταχυκαρδίας που παρατηρείται στις υπόλοιπες μορφές φοβιών.

Πώς εκδηλώνονται οι φοβίες; 

Οι φοβίες συχνά εκδηλώνονται με μια σειρά συμπτωμάτων όπως τρέμουλο, εφίδρωση, ταχυπαλμίες, αισθήματα πανικού και έντονης ανησυχίας, ναυτία, αίσθημα λιποθυμίας, αρνητικές σκέψεις κλπ. Τα συμπτώματα αυτά όταν έχουν παρατεταμένη διάρκεια είναι πιθανό να επιφέρουν επιπλέον οργανικά και ψυχολογικά προβλήματα όπως κατάθλιψη, δυσθυμία, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, γαστρεντερικές διαταραχές, αυξημένη αρτηριακή πίεση, εκδήλωση άσθματος κλπ. Ορισμένες φορές άτομα που εμφανίζουν φοβίες καταφεύγουν σε κατάχρηση ουσιών ή αλκοόλ προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον έντονο και παράλογο φόβο τους.

Πότε απευθύνομαι στο γιατρό για μια φοβία;

Το βασικότερο κριτήριο για να ζητήσει κάποιος βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας είναι ο βαθμός λειτουργικότητάς του. Όταν η φοβία παρεμποδίζει σημαντικά την καθημερινή ρουτίνα του ατόμου, τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις ή τις κοινωνικές του δραστηριότητες, τότε το άτομο αυτό οφείλει να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό ώστε να λάβει την κατάλληλη βοήθεια. Είναι εξίσου σημαντικό το άτομο να μην αφήνει για μεγάλο χρονικό διάστημα τον εαυτό του χωρίς βοήθεια γιατί τότε είναι πολύ πιθανό να προσπαθήσει να δομήσει τη ζωή του βάση αυτής της φοβίας  εγκλωβίζοντας τον εαυτό του σε ένα φαύλο κύκλο συνεχών αποφυγών και περιορισμών.

donate: Κάνε μια δωρεά στο blog paypal.me/kogior

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: