To κίνημα του μοντερνισμού στη τέχνη: Αρχιτεκτονική, ζωγραφική, διακόσμηση

Ο όρος μοντερνισμός έχει να κάνει με μια σειρά από αντιλήψεις, κινήματα σκέψης και αντιλήψεις στην τέχνη και τη φιλοσοφία και εμφανίστηκε από τα τέλη του 19ου αιώνα. Ο μοντερνισμός έρχεται μετά από τις σαρωτικές αλλαγές που ήρθαν με τον καπιταλισμό και την τεχνολογική επανάσταση μετά από τον Διαφωτισμό.

bauhausΘεωρητικά θέλει να ανατρέψει τις παραδοσιακές αξίες ιδίως εκείνες που εκφράζονταν με το προγενέστερο- συντηρητικό- κίνημα του ρεαλισμού.

modernism2

O μοντερνισμός έρχεται να ανατρέψει τον ορθολογισμό που επικρατούσε, την πεποίθηση δηλαδή ότι υπάρχει μια αντικειμενική αλήθεια και να υποστηρίξει πως την προσωπική -υποκειμενική θεώρηση των πραγμάτων. Η αλήθεια δεν είναι μία, έχει να κάνει με πολλές και διαφορετικές οπτικές. Oι αυθεντίες και οι βεβαιότητες του Διαφωτισμού απορρίπτονταν πια… Τα νέα κινήματα γίνονται πιο ριζοσπαστικά, από την αρχιτεκτονική έως την πολιτική. Ο φιλελευθερισμός, ο σοσιαλισμός και ο εθνικισμός κάνουν την εμφάνισή τους. Την περίοδο αυτή βλέπουμε να γεννιούνται οι θεωρίες του Φρόυντ, του Δαρβίνου, του Κ. Μαρξ. 

hqdefault

Η περίοδος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εν πολλοίς εξαιτίας της τρομερής εμπειρίας του τελευταίου, θεωρείται ως η κρίσιμη χρονική φάση όπου ο μοντερνισμός έπαψε σταδιακά να επικρατεί προς όφελος του αναδυόμενου μεταμοντερνισμού, τόσο στην τέχνη όσο και στη φιλοσοφία και την πολιτική.

Ρήξεις με τους παραδοσιακούς τύπους τέχνης

Στο πλαίσιο του μοντερνισμού εμφανίζεται μία σειρά ρήξεων με τους παραδοσιακούς τύπους καλλιτεχνικής έκφρασης. Οι καλλιτέχνες της περιόδου απορρίπτουν κάθε ρομαντικό και συντηρητικό στοιχείο των προγενέστερων περιόδων που κατά τη γνώμη τους εμποδίζουν την εξέλιξη του ανθρώπου τόσο ως άτομο όσο και σαν σύνολο- κοινωνία.  Οι επιρροές της Δεύτερης Βιομηχανικής επανάστασης είναι εμφανείς. Η τεχνολογία απαιτεί την πρόοδο, η επιστήμη παίζει όλο και πιο σημαντικό ρόλο στη ζωή.

Grace-Cossington-Smith-Landscape-at-Pentecost-1929-997x740.png

Η κεντρική αυτή αντίληψή τους εκφράζεται ακόμα και στη φόρμα των έργων τους, μέσω μίας λατρείας προς την ασυνέχεια, τη διακοπή, την έλλειψη συνοχής, τον κατακερματισμό της αναπαράστασης του χώρου και του χρόνου, στοιχεία τα οποία άλλοι προβάλλουν ως θετικά και ποθητά και άλλοι ως τραγικά αλλά αναπόφευκτα. (Β. Κιντή, Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος (επιμ.), Το μοντέρνο στη σκέψη και τις τέχνες του 20ού αιώνα, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2013).

arts1

Στην αρχιτεκτονική τα κτίρια πρέπει να εξυπηρετούν τις νέες οικονομικές και τεχνολογικές εξελίξεις και ανάγκες. Οι γραμμές είναι πιο λιτές, τα γεωμετρικά σχήματα είναι καθαρά οι ιστορικές αναφορές δεν είναι αναγκαίες πια και τα υλικά που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή είναι πιο καινοτόμα.

Στον χώρο των εικαστικών τεχνών ο μοντερνισμός αποκρυσταλλώνεται αρχικά στο γαλλικό κίνημα του ιμπρεσιονισμού, το οποίο επικρατεί έναντι του ρομαντισμού μετά το 1870, με αφορμή την τεχνολογική εφεύρεση της φωτογραφίας. Η φωτογραφία φέρνει κυριολεκτικά μια επανάσταση, πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν πως αναπαριστά την πραγματικότητα πολύ πιο αποτελεσματικά από την ζωγραφική που ήταν το μοναδικό είδος αναπαράστασης εικόνας. Οι καλλιτέχνες προσπαθούν να εκφράσουν την πραγματικότητα στον καμβά όπως τη νιώθουν και όχι όπως το μάτι την αποτυπώνει. Είναι ανάγκη να εκφράσουν τον ψυχισμό τους μέσα από την τέχνη.

Αφετηρία του ιμπρεσιονισμού υπήρξε η παρατήρηση ότι οι άνθρωποι δεν βλέπουν τα ίδια τα υλικά αντικείμενα αλλά το φως που ανακλάται πάνω τους. Τα όρια μεταξύ των διαφορετικών αντικειμένων στις ζωγραφιές τους απεικονίζονται αδρά και ασαφή, οι λεπτομέρειες παραμερίζονται με στόχο την ανάδειξη της «ουσίας».  Οι ιμπρεσιονιστές προτιμούν να  ζωγραφίζουν σε ανοιχτούς χώρους για να αξιοποιούν το φυσικό φως.

Οι σπουδαιότεροι ιμπρεσιονιστές ζωγράφοι ήταν ο Κλωντ Μονέ (1840-1926) και ο Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ (1841-1919), αλλά σημαντική επίδραση είχε και η νεότερη γενιά ιμπρεσιονιστών στην Ευρώπη και τη Β. Αμερική οι οποίοι τελικώς αποκλήθηκαν μεταϊμπρεσιονιστές: π.χ. ο Ολλανδός Βίνσεντ Βαν Γκογκ (1853-1890) και ο Γάλλος Πωλ Γκωγκέν (1848-1903). Οι μεταϊμπρεσιονιστές επιδιώκουν την ενίσχυση του συναισθηματικού αντικτύπου των έργων τους, ενώ προτιμούν τελείως αφύσικα χρώματα και πιο απλές γεωμετρικές μορφές.

2006av1112-modernism-room74_610x344.jpg

Ο μοντερνισμός στη διακόσμηση. 

Όπως είναι φυσικό το κίνημα επηρέασε και την αρχιτεκτονική εσωτερικού χώρου. Kαι εδώ τα υλικά αλλάζουν και τα έπιπλα πια δεν κατασκευάζονται αποκλειστικά από ξύλο αλλά και από μέταλλα. Πιο αναλυτικά όμως για τη διακόσμηση θα μιλήσουμε στο επόμενο άρθρο μας.

donate: Κάνε μια δωρεά στο blog paypal.me/kogior

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: