Συνέντευξη με τη Δανάη Στράτου: «Πάνω στη γη κάτω από τα σύννεφα»

E4

Αδιέξοδο: Σύμφωνα με λεξικό της νεοελληνικής, μια πολύ δύσκολη κατάσταση, εμπόδιο το οποίο δεν μπορεί κανείς να υπερπηδήσει: Οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό, πνευματικό, ψυχικό αδιέξοδο. Το απόγευμα που συνάντησα τη Δανάη Στράτου και περπάτησα μέσα στην εγκατάστασή της υποψιάστηκα πως τα αδιέξοδα στη ζωή είναι η αρχή για ένα νέο ταξίδι. Εκεί που βλέπουμε τοίχο υπάρχει λύτρωση,  αρκεί να ακολουθήσουμε το δρόμο… Κάποιες φορές χρειάζεσαι κάποιον να σου δείξει «κοίτα, ίσως εκεί θες να πας».

«Πάνω στη γη κάτω από τα σύννεφα»

Μια τέτοια διαδρομή έχει στήσει και η εικαστικός Δανάη Στράτου, στο παλαιό Ελαιουργείο της Ελευσίνας.  Στη συνομιλία μας μιλούσε με απλότητα, όπως κάθε σύνθετο και ωραίο μυαλό. Έτσι μιλά και το έργο της.  Τα δυνατά νοήματα δεν κραυγάζουν, παλεύεις να κρυφακούσεις, για να δώσεις απάντηση στις δικές σου ανησυχίες.

Συνέντευξη στον Γιώργο Κολέτσο.

e444

-Ποιο ήταν το όραμά σας δημιουργώντας αυτή την έκθεση;

«Έχω ξεκινήσει να διερευνώ τον χώρο και τον τόπο της Ελευσίνας από το 2015. Η προσέγγισή μου, όταν πρόκειται να κάνω ένα έργο ή γενικά μια πρόταση για ένα έργο, είναι να αφουγκραστώ τον τόπο, το χώρο ή την αρχιτεκτονική ανάλογα με τις συνθήκες. Εδώ συγκεκριμένα, στον τόπο της Ελευσίνας, ήταν η διαστρωμάτωση ιστορικά και κοινωνικοπολιτικά από την αρχαιότητα, τη βιομηχανική εποχή, το προσφυγικό του ’22 και το ζήτημα ήταν πώς όλα αυτά μπορούσα να τα γεφυρώσω με το σήμερα αλλά και με το τοπίο. Με το ίδιο το λιμάνι και τα στοιχεία της φύσης. Αυτή ήταν μια αρχική προσέγγιση. Ξεκινώντας από τον αρχαιολογικό χώρο, με ενέμπνευσε ιδιαίτερα ο μύθος της Δήμητρας και της Περσεφόνης και η σχέση του πάνω με τον κάτω κόσμο, ο κύκλος της ζωής που φαίνεται μέσα από αυτόν τον μύθο. Και έτσι άρχισα να σκέφτομαι πώς θα μπορούσα να φτιάξω ένα νοητό επίπεδο που να διέπει το χώρο του ελαιουργείου και συμβολικά να φαίνεται αυτός ο διαχωρισμός του πάνω, με τον κάτω κόσμο».

e45

Η Περσεφόνη ήταν κόρη του Δία και της Θεάς Δήμητρας. Όταν ο Πλούτωνας την είδε, την ερωτεύτηκε και βίαια την άρπαξε, πηγαίνοντάς την, στον Κάτω Κόσμο. Έξαλλη η θεά Δήμητρα απείλησε τον Δία να διατάξει την επιστροφή της. Διαφορετικά δε θα άφηνε τη γη να ανθίσει. Ο Πλούτωνας έκανε πως συμφώνησε και προσπάθησε να τους εξαπατήσει. Για να την παγιδεύσει την Περσεφόνη, της έδωσε ένα ρόδι. Ήξερε ότι αν κάποιος φάει κάτι στον Κάτω Κόσμο δεν επιθυμούσε να φύγει από εκεί. Και η Περσεφόνη έφαγε έξι σπόρια από το ρόδι!

Για να ηρεμήσει ο Δίας τη Δήμητρα που ήταν θυμωμένη με την απάτη, πρότεινε ένα συμβιβασμό. Για κάθε σπόρο που έφαγε η Περσεφόνη, θα περνούσε ένα μήνα στον Κάτω Κόσμο. Μέχρι να περάσουν οι 6 μήνες και να επιστρέψει στη μητέρα της, η Δήμητρα θα πενθούσε. Η γη θα πενθούσε και εκείνη μαζί της. Θα μαράζωνε… Τα δέντρα θα έχαναν το φύλλωμά τους οι καλλιέργειες θα καταστρέφονταν. Κάθε που η Περσεφόνη θα επέστρεφε στη μητέρα της, στον Πάνω Κόσμο, όλα θα γίνονταν ξανά όπως πριν…

danai7

gi

-Γιατί επιλέξατε τα πιθάρια; 

«Στις ανασκαφές που έγιναν στον αρχαιολογικό χώρο βρήκανε κάποιους τάφους που έθαβαν τα οστά των μωρών σε κεραμικά αγγεία και σκέφτηκα ότι αυτό είναι ένα αρχαίο και παραδοσιακό πράγμα που φτιάχνουμε στην Ελλάδα. Είναι το δοχείο το οποίο εμπεριέχει όλο τον κύκλο τη ζωής. Στα κεραμικά αγγεία φυλούσαμε το λάδι, το νερό, το κρασί, τα σιτηρά, ότι ήταν ζωτικό. Μπορούσε να κρατήσει το νερό και εδώ, στην έκθεση υπάρχει η σχέση με τη θάλασσα.  Αυτή η διαδρομή η οποία γίνεται αφού μπεις στην  έκθεση, είναι σα να γίνεται μια μετάβαση από μια κατάσταση σε μια άλλη κατάσταση, μέσα από την πορτούλα που περνάς».

-Οι ήχοι που ακούμε μπαίνοντας στην εγκατάσταση; 
«Είναι οι ήχοι από την κατασκευή των πιθαριών και είναι μια προετοιμασία για να μπεις εδώ και σιγά σιγά να βγεις προς το φως, προς την έξοδο, προς τη λύτρωση από τη θάλασσα. Η οποία είναι ακριβώς αυτό το στοιχείο που έχει επιτρέψει από την αρχή της ανθρωπότητας την μετακίνηση των πληθυσμών, το ταξίδι, την αναζήτηση μιας κοινής πορείας των ανθρώπων».

e77

878

e89

-Υπάρχει συμβολισμός και για το σήμερα;
«Ακριβώς, το εμπεριέχει. Εκεί βρήκα το πώς μπορεί να γεφυρωθεί με το σήμερα με το προσφυγικό κύμα που έρχεται στη χώρα μας, μέσα από το Αιγαίο. Αναδεικνύεται η ιστορία που επαναλαμβάνεται από την αρχή της ανθρωπότητας και αυτή τη στιγμή τη βιώνουμε, εδώ».

-Αυτό το στοιχείο της επανάληψης το βλέπουμε και μέσα στο έργο σας. Θέλατε να εκφράσετε αυτή την επανάληψη των πραγμάτων στην ιστορία;
«Ναι, δημιουργείται στην ουσία μια ροή που αποτελείται από το ατομικό που επαναλαμβάνεται και δημιουργεί ένα συνολικό οργανισμό».

-Γιατί επιλέξατε το μαύρο χρώμα στα πιθάρια;
«Το μαύρο επιτρέπει την αντανάκλαση του ουρανού μέσα στο νερό. Καθρεφτίζεται ο ουρανός πιο πολύ, επειδή υπάρχει μαύρη επιφάνεια. Αλλά συγχρόνως, είναι και η άβυσσος. Δεν υπάρχει τελειωμός θα μπορούσαμε να πούμε».

mauro

epanalipsi

-Ο τίτλος  της έκθεσης «Πάνω στη γη, κάτω από τα σύννεφα» τι σημαίνει; Πώς προέκυψε;
«Είδα την ταινία «Αγέλαστο Πέτρα» του Φίλιππου Κουτσαφτή, το ντοκιμαντέρ. Ήταν ένας καταλύτης όταν το είδα γιατί μου έδωσε δυο κλειδιά. Το ένα ήταν ο τίτλος. Ο Παναγιώτης Φαρμάκης είναι ο βασικός χαρακτήρας του έργου. Ένας άνθρωπος που συνεχώς μετακινείτο κάτω από ένα αμπέχονο και έτρεχε και έβρισκε πέτρες, μάρμαρα και τα άφηνε έξω από το αρχαιολογικό μουσείο. Και ήτανε μια αέναη κίνηση. Αυτό έκανε συνεχώς, όλη μέρα και ήτανε ένας άνθρωπος ιδιαίτερος. Δεν ήταν συμβατικός. Και κάποια στιγμή τον ρωτά ο σκηνοθέτης, «Παναγιώτη εσύ πού είσαι, πού είναι το σπίτι σου;» Και γυρνάει ξαφνιασμένος και λέει: «Τι εννοείς; Πάνω στη γη. Κάτω από τα σύννεφα». Είναι αυτό που ενώνει όλους τους ανθρώπους. Είναι μια κοινή μοίρα των ανθρώπων. Να ζούμε πάνω στη γη και κάτω από τα σύννεφα».

-Αυτό εμείς το κατανοούμε εμείς σήμερα; Ότι μοιάζουμε, ότι είμαστε ένα, ότι έχουμε έναν κοινό τόπο, μια κοινή μοίρα…
«Μπορεί να μην το κατανοούμε αλλά αυτό που είπε είναι αλήθεια. Είναι μια σοφία αυτό που είπε. Ειδικά στο δυτικό κόσμο που μπορεί να μην το κατανοούμε και μπορεί να είμαστε ο καθένας απομονωμένος στο δικό του σπίτι ή στη δική του γωνίτσα. Άλλες κοινωνίες βέβαια, δεν είναι έτσι Στην Αφρική και σε άλλες κοινωνίες όπως στην Ινδία, οι άνθρωποι ζούνε όλοι μαζί».

e888

-Πιστεύετε, όσον αφορά το προσφυγικό στο οποίο γίνεται αναφορά στην έκθεση, είμαστε ρατσιστές ή ξενοφοβικοί;
«Κοιτάξτε, πιστεύω ότι είμαστε πάρα πολύ φιλόξενοι. Αν σκεφτούμε ότι έχουμε όλες αυτές τις δυσκολίες και αγκαλιάσαμε τους ανθρώπους… ο απλός ο κόσμος αγκάλιασε και βοήθησε όσο μπορούσε σε αυτό το θέμα. Δυστυχώς, μέσα στις κοινωνίες πάντα υπάρχουν και τα αρνητικά στοιχεία αλλά θεωρώ ότι στην Ελλάδα είμαστε ανοιχτοί και φιλόξενοι. Και αυτό φάνηκε πολύ. Πραγματικά, πιστεύω ότι η ελληνική κοινωνία είναι από τις πιο «καλές», είναι μια κοινωνία στην οποία δεν έχουμε πολύ βία, που δεν έχουμε αυτά τα συμπτώματα. Δυστυχώς, με την κρίση αυτά αυξάνονται βέβαια. Πρέπει να το προστατεύσουμε αυτό και είναι στο χέρι του καθενός από εμάς. Πιστεύω όμως ότι οι Έλληνες έδειξαν πραγματικά ένα καταπληκτικό πρόσωπο, στο θέμα αυτό».

-Γιατί δημιουργείτε τέχνη;
«Πηγάζει από μια εσωτερική ανάγκη και φυσικά, είναι και το πώς τη μοιράζεσαι αυτή την ανάγκη, με το έργο. Έρχεται σε ένα διάλογο με το κοινό και είναι πολύ σημαντική αυτή η ανταλλαγή, η επικοινωνία. Έχεις μια ανάγκη να δημιουργήσεις κάτι και μετά έρχεται ο άλλος σε επαφή με αυτό το κάτι και δημιουργείται μια εμπειρία γι΄αυτόν. Και πιθανόν, να δει τον ίδιο τον τόπο του, με καινούργια μάτια ή να του φωτίσει κάτι που ίσως, ήταν εκεί και δε φαινότανε».

-Είχατε μια έμμεση επαφή με την πολιτική. Έχει επηρεάσει την καλλιτεχνική σας οπτική;
Ο διάλογος, όπως είπα και αυτός ο διάλογος, σαφώς επηρεάζει. Είμαστε μέσα στη ζωή, αφουγκραζόμαστε την κατάσταση και μέσα από το διάλογο, επηρεάζεται η οπτική και το μυαλό. Συνεχώς είμαστε εν εξελίξει, έτσι δεν είναι;

93

«Τα πιθάρια δηλώνουν τις ανθρώπινες παρουσίες, τους ταξιδιώτες τους μετανάστες» γράφει η ιστορικός τέχνης Αλεξάνδρα Κοροξενίδη, προλογίζοντας την έκθεση. «Ο θεατής ακολουθεί την πορεία που χαράσσουν…Καθώς η διαδρομή (ο άνθρωπος) δεν έχει έναν τελικό προορισμό, το ερώτημα που προκαλείται είναι το πού ανήκει ο άνθρωπος, πώς χτίζει την ταυτότητά του, τι σχέσει δομεί με τον περίγυρό του ώστε να μπορέσει να αισθανθεί την οικειότητα εκείνη που του είναι απαραίτητη να ζήσει».

«Ο άνθρωπος ως θνητός είναι πάντοτε καθ΄οδόν προς το είναι του» έλεγε ο Μάρτιν Χάιντεγκερ. 

90

ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΝΕΦΑ

Δανάη Στράτου

Φεστιβάλ Αισχύλεια 2017

Διάρκεια: 9 Ιουνίου-30 Ιουλίου 2017 & 19 Αυγούστου-15 Οκτωβρίου 2017

Ώρες: 18:00-23:00

Παλαιό Ελαιουργείο, Παραλία Ελευσίνας

Συνεργάτες:

Επιμέλεια: Αλεξάνδρα Κοροξενίδη
Μελέτη εφαρμογής & Επιβλεψη διαμόρφωσης τοπίου : ECOSCAPES
Κατασκευή χειροποίητων πήλινων αγγείων: Pottery Art Χουλάκης
Σχεδιασμός Ήχου: Studio 19
Φωτισμός: No Dark
Project Management και Επικοινωνία: Medianeras
Εκτέλεση Παραγωγής: Vital Space & Medianeras
Video Documentation: Πάνος Καλλίτσης

P4

karabi

E3

Η Δανάη Στράτου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Καλές Τέχνες με ειδίκευση στη Γλυπτική και τις εγκαταστάσεις στο Central St. Martins College of Art and Design του Λονδίνου (1983-1988). Από το 2007 έως το 2013 δίδαξε στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών (ΜΕΤ) στην Αθήνα.

Δημιουργεί μεγάλης κλίμακας εικαστικές εγκαταστάσεις και περιβάλλοντα δουλεύοντας με διάφορα μέσα. Η δουλειά της εκτίθεται συστηματικά διεθνώς συμπεριβαλαμβανομένων των: 48η Mπιενάλε της Βενετίας, Ιταλία (1999), 1η Mπιενάλε της Βαλένθια, Ισπανία (2001), 1η Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης, Ελλάδα (2007), La Verriere (Fondation D’ Enterprise Her- mes), Βέλγιο (2010, ατομική έκθεση), Διεθνές Φεστιβάλ της Αδελαϊδας – Restless, Αυστραλία (2012), Ετήσια Διεθνή Έκθεση Ιcastica στο Αρέτσο, Ιταλία (2015). Το 2010 ίδρυσε τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Vital Space, μια καλλιτεχνική – διεπιστημονική πλατφόρμα που δραστηριοποιείται διεθνώς με σκοπό να προσεγγίσει τα ζωτικά ζητήματα της εποχής μας και να προβάλλει στο ευρύτερο κοινό την καλλιτεχνική οπτική.

Ως ένα από τα τρία μέλη της ομάδας D.A.ST. Arteam δημιούργησε το Desert Breath ένα από τα μεγαλύτερα έργα της Land Art στον πλανήτη, που καλύπτει 100.000 m2, στην Αιγυπτιακή Σαχάρα κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα, Αίγυπτος (1997).

Πρόσφατες διακρίσεις περιλαμβάνουν το δεύτερο βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό για δημόσια εικαστική παρέμβαση στην κεντρική οδό του αεροδρόμιου της πόλης Όστιν του Τέξας, Η.Π.Α, (2014) καθώς και το Βραβείο Επιτροπής στην 18η Μπιενάλε της Σερβέιρα, Πορτογαλία (2015) για την βιντεο-εγκατάσταση The Globalising Wall.

Translate

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: